Η αναβλητικότητα είναι ένας μηχανισμός άμυνας απέναντι σε κάτι που μας προκαλεί άγχος. Αναβάλουμε από ασήμαντα έως και σημαντικά πράγματα στην ζωή μας χωρίς πάντα να καταλαβαίνουμε το γιατί. Αυτό που κάνουμε όλοι είναι να χαρακτηρίζουμε τον εαυτό μας αναβλητικό. Κι εδώ είναι η πρώτη συμβουλή..

• Σταματήστε να λέτε ότι είστε αναβλητικοί!

Αντί αυτού να λέτε έχω την συνήθεια να αναβάλω. Θα μου πείτε ποια είναι η διαφορά; Και θα σας πω ότι είναι πολύ μεγάλη. Όταν αποκαλούμε τον εαυτό μας έτσι (και όπως αλλιώς τον αποκαλούμε..) αυτό γίνεται μέρος της ταυτότητας μας. Η αναβλητικότητα όμως δεν είναι χαρακτηριστικό προσωπικότητας αλλά ένα μοτίβο συμπεριφοράς στο οποίο μπαίνουμε και επαναλαμβάνουμε για κάποιο λόγο και χρειάζεται να το καταλάβουμε και να το αλλάξουμε. Μπορείτε λοιπόν να μάθετε πως να σταματήσετε να αναβάλετε πράγματα, είστε ικανοί για αυτό. Δεν είστε τεμπέληδες, δεν σας λείπει κάτι. Είστε απλά κολλημένοι στον κύκλο της αναβλητικότητας.

Υπάρχουν δυο είδη αναβλητικότητας και εδώ μπορείτε να σκεφτείτε ποιο από τα δυο είναι αυτό που επαναλαμβάνετε εσείς. Υπάρχει πρώτα από όλα η παραγωγική αναβλητικότητα. Το ξέρατε ότι μπορεί κάποιο είδος αναβλητικότητας να οριστεί σαν παραγωγικό; Κι όμως..

Όταν συνειδητά κάνεις ένα διάλειμμα για να καθαρίσει το μυαλό σου. Όταν αποφασίζεις να αναβάλεις μια συζήτηση γιατί ξέρεις ότι ο άλλος μπορεί να μην είναι σε θέση να σε ακούσει. Όταν επιλέγεις να μην εμπλακείς σε μια αντιπαράθεση και να την μεταφέρεις για αργότερα γιατί δεν είσαι εσύ σε θέση να επικοινωνήσεις με τον σωστό τρόπο.

Επίσης όμως υπάρχει και η καταστροφική αναβλητικότητα. Όταν επαναλαμβάνεις αυτό το μοτίβο, μπορεί και να μην είναι καν συνειδητό, όταν πχ αναβάλεις μικροπράγματα όλη μέρα. Κάθεσαι στα κοινωνικά δίκτυα με τις ώρες και στο τέλος της εβδομάδας συνειδητοποιείς σε κατάσταση σοκ ότι πέρασες υπερβολικά πολλές ώρες μπροστά στην οθόνη. Ότι έχασες αυτές τις ώρες και δεν έκανες τελικά πράγματα που ήθελες ή που είχες στο πρόγραμμα.

Επίσης όταν αποφεύγεις συνειδητά κάτι μεγάλο, όπως μια πτυχιακή που θέλεις να τελειώσεις για να προχωρήσεις παρακάτω, μια αίτηση που χρειάζεται να συμπληρώσεις, ένα βιογραφικό που χρειάζεται να στείλεις, μια εργασία που είναι σημαντική για σένα .

Σκεφτείτε κάτι που δεν κάνετε ενώ θέλετε γιατί πρέπει, γιατί το χρειάζεστε και είναι απαραίτητο για την καλή λειτουργία της δουλειάς σας, γιατί είναι απαραίτητο για την υγεία σας.

Η αναβλητικότητα πυροδοτείται από το άγχος!

Κι εδώ έχω να πω κάτι που θέλω να καταγραφεί μέσα σας και να μην το ξεχάσετε ποτέ. Κάθε φορά που αναβάλετε κάτι, αυτό έχει πυροδοτηθεί από το άγχος. Δεν έχει να κάνει με το πόσο μεγάλο ή μικρό είναι αυτό που έχεις να κάνεις, αλλά ουσιαστικά αυτό που αναβάλετε είναι το άγχος που θα νιώσετε κάνοντας το. Δεν αποφεύγετε την αίτηση ή το βιογραφικό, απλά προσπαθείτε να αποφύγετε το άγχος. Η αναβλητικότητα είναι η προσπάθεια να νιώσω καλά την παρούσα στιγμή. Είναι μια συνήθεια που έχουμε αποκτήσει και επαναλαμβάνουμε όποτε νιώθουμε άγχος. Και αυτό το άγχος που σας κρατάει από το να κάνετε αυτό που θέλετε ή έχετε ανάγκη και πυροδοτεί την αναβλητικότητα, μπορεί να είναι άγχος για κάτι που συμβαίνει στην ζωή σας τώρα ή μπορεί να είναι άγχος που είναι βαθιά ριζωμένο μέσα σας. Μπορεί να είναι ένα τραύμα από την παιδική ηλικία, μια αγχώδης διαταραχή, μια κατάσταση από το παρελθόν που δεν έχετε αντιμετωπίσει, κατά πάσα πιθανότητα κάτι που είναι εντελώς άσχετο με αυτό που αναβάλετε.

Όλη η έρευνα για την αναβλητικότητα έχει να κάνει με την αυτό-επίγνωση, το πόσο δηλαδή κατανοώ αυτό που μου συμβαίνει και τους λόγους που συμβαίνει, την διαχείριση του άγχους και των συναισθημάτων γενικότερα, το πως να έχει κανείς μια αίσθηση ελέγχου στην ζωή του γιατί είναι αποτελεσματικός και παραγωγικός σε αυτά που μετράνε για αυτόν.

Σκεφτείτε λοιπόν:

Τι είναι αυτό που σας στρεσάρει στην ζωή σας αυτή την στιγμή; Είναι η εργασία σας, η υγεία σας, η υγεία των ανθρώπων που αγαπάτε; Ένα αγαπημένο φιλικό ζευγάρι που παίρνει διαζύγιο και δεν ξέρετε πως να βοηθήσετε;

Είναι κάτι που ξέρετε ότι κουβαλάτε από την παιδική σας ηλικία και δεν έχετε τολμήσει να το αντιμετωπίσετε;

Ότι και να είναι, θα σας πυροδοτεί την αναβλητικότητα και εκεί που θα θέλετε να δουλέψετε ή να πληρώσετε τους λογαριασμούς ή να δουλέψετε για μια παρουσίαση που περιμένατε με πολύ αγωνία, ή να διαβάσετε το τελευταίο μάθημα για να πάρετε πτυχίο, ένα μέρος του εγκεφάλου σας που έχει να κάνει με την συγκέντρωση και την αυτό-ρύθμιση και το χρειάζεστε για να τα κάνετε όλα αυτά, δεν συνεργάζεται γιατί κουβαλάτε και όλα τα άλλα που σας προκαλούν άγχος, και δημιουργείται μια αντίσταση μέσα σας και είναι σαν να λέει ο νους σας, καλά έχω όλα αυτά να διαχειριστώ και εσύ τώρα θέλεις και να αποδώσω εδώ;; Δεν βλέπεις ότι έχω και μια βαλίτσα με άγχος που κουβαλάω;; Κι εσύ μου λες να τρέξω;;

Προτιμώ να χαλαρώσω και να χαζέψω στο κινητό, να δω κανένα αστείο βίντεο να ξεχαστώ.. και η επόμενη στιγμή είναι 2 ώρες μετά, που έχεις αγοράσει διαδικτυακά ένα σωρό πράγματα που δεν θα τα χρησιμοποιήσεις ποτέ, έχεις στείλει καμιά δεκαριά μηνύματα, και ξαφνικά συνειδητοποιείς τι έχει γίνει και αρχίζουν οι τύψεις που άλλο ένα απόγευμα πέρασε έτσι και τίποτα δεν έκανες. Και αγχώνεσαι ακόμα περισσότερο!

Πως αντιδράμε στο άγχος;

Όταν αγχωνόμαστε, μέσα μας υπάρχει ένα σύστημα αντίδρασης στο άγχος. Είναι σαν να πυροδοτείται ένα σύστημα συναγερμού. Τρεις αντιδράσεις συνήθως: Fight, μένω και παλεύω, Flight, φεύγω, δραπετεύω από την κατάσταση και freeze, παγώνω. Η αναβλητικότητα θα έπεφτε στην κατηγορία του παγώματος. Το σώμα προσπαθεί να μας προστατέψει και δεν σκέφτεται, απλά παγώνει, αναβάλει. Και αναβάλει για να νιώσει λίγο καλύτερα αυτή την στιγμή. Αλλά όπως είπαμε αυτό γίνεται συνήθεια και δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο..

Και εκεί βέβαια μπορεί να ριζώσει ακόμα περισσότερο ο φόβος, η αυτό-αμφισβήτηση, το σύνδρομο του απατεώνα – ότι δεν είμαι αρκετά καλή, δεν είμαι επαρκής, θα καταλάβουν όλοι ότι δεν είμαι αρκετά καλή, τίποτα καλό δεν θα βγει από αυτό και άλλα τέτοια σενάρια και αυτό αρχίζει να γίνεται η νέα μου φυσιολογική κατάσταση.

Και ναι βέβαια μπορεί να είναι φυσιολογικό να νιώθω έτσι, αλλά χρειάζεται να το αναγνωρίσω, να το δω, γιατί αν το δω, μπορεί και να αποφασίσω να σπάσω τον κύκλο που με κάνει να νιώθω μόνιμα αγχωμένος. Γιατί αν είμαι μόνιμα αγχωμένος και δεν κάνω κάτι για τον εαυτό μου, αυτό απλά θα συνεχίζει να χτίζει μέσα μου και να συσσωρεύεται.

Γιατί λοιπόν αναβάλουμε;

Γιατί είμαστε αγχωμένοι και θέλουμε να ανακουφιστούμε προς στιγμήν.. έχει ανταμοιβή δηλαδή η αναβλητικότητα για αυτό και γίνεται συνήθεια που είναι δύσκολο να κοπεί..

Τι κάνουμε λοιπόν;;

1. Αναγνωρίζουμε το υποσυνείδητο άγχος που μας κάνει να αναβάλουμε.

Το αναγνωρίζουμε για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε από που προέρχεται η αντίσταση που δημιουργείται μέσα μας και πυροδοτεί την αναβλητικότητα. Είναι επειδή κουβαλάμε ένα άγχος από το παρελθόν; Είναι κάτι στο παρόν μας που μας δυσκολεύει; Είναι μήπως μια τελειομανία που μας παραλύει γιατί πιστεύουμε ότι δεν θα φτάσουμε ποτέ τα δικά μας κριτήρια ή τα κριτήρια των άλλων; Ποια είναι τα συναισθηματικά εμπόδια που υπάρχουν και μας κάνουν να επαναλαμβάνουμε την συνήθεια; Τι γίνεται στον κενό αυτόν χρόνο μεταξύ πρόθεσης και δράσης που μας κάνει να αναβάλουμε την δράση; Πολύ σημαντικό να μπορώ να το παρατηρήσω αυτό..

2. Συγχωρούμε τον εαυτό μας όταν τον πιάνουμε να αναβάλλει. Γιατί; Γιατί η αναβλητικότητα δεν έχει να κάνει με την τεμπελιά ή την έλλειψη πειθαρχίας, δεν συμβαίνει επειδή είμαστε ανίκανοι ή χαζοί, είναι ένας μηχανισμός αντιμετώπισης. Είναι η επιθυμία μας να νιώσουμε καλά, να μειώσουμε το άγχος. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που αναβάλουν είναι συχνά σκληροί με τον εαυτό τους και αυτός είναι και ένας από τους λόγους που είναι αγχωμένοι. Για να σπάσω λοιπόν το μοτίβο, χρειάζεται να αναγνωρίσω στον εαυτό μου ότι είμαι αγχωμένος, να με συγχωρέσω, να με φροντίσω και να προχωρήσω.
3. Πιστεύουμε στον εαυτό σου ακόμα και αν δεν πιστεύουμε πραγματικά. Κάθε φορά που θα αποφασίζεις να κάνεις αυτό που θέλεις να αναβάλεις, φέρεσαι σαν να πιστεύεις στον εαυτό σου και αν συνεχίσεις να το κάνεις αυτό, θα δεις ότι σιγά σιγά θα γίνεσαι ένας άλλος άνθρωπος. Αρκεί να αρχίσεις να δρας πριν καν νιώσεις έτοιμος. Γιατί μπορείς να έχεις ένα συναίσθημα αλλά δεν χρειάζεται να είσαι το συναίσθημα. Αρκεί να το αναγνωρίσεις και να αποφασίσεις να δράσεις έτσι κι αλλιώς..
4. Βάζουμε προτεραιότητες και μια εργασία τη φορά. Αν είσαι άνθρωπος που έχεις την συνήθεια να αναβάλεις, μην βάλεις μπροστά σου να πετύχεις πολλούς στόχους ταυτόχρονα. Βάλε προτεραιότητα σε κάτι που είναι σημαντικό και απαραίτητο, φτιάξε ένα πολύ συγκεκριμένο πλάνο με πολύ ξεκάθαρα βήματα και ξεκίνα από τα πιο απλά. Σαν να λέμε θέλεις να ξεκινήσεις γυμναστήριο αλλά δεν το ξεκινάς ποτέ, ξεκίνα με το να βάζεις τα αθλητικά σου κάθε πρωί.. αυτό είναι σαν να προσθέτεις μικρές εύκολες καλές συνήθειες μέχρι να μπορέσεις να αλλάξεις την συνήθεια της αναβλητικότητας.

Η αναβλητικότητα είναι μια συνήθεια που για να την αλλάξεις απαιτεί ενδοσκόπηση, αυτό-επίγνωση και παρατήρηση. Γίνεται ένα βήμα τη φορά και γίνεται με αγάπη προς τον εαυτό σου και αυτό-φροντίδα. Όταν νιώθεις ότι αποκτάς μια αίσθηση ελέγχου, και αρχίζεις να γίνεσαι ο συγγραφέας του σεναρίου της ζωής που ζεις, τότε αρχίζει η μαγεία και σπάει ο κύκλος του άγχους και της αναβλητικότητας.

Να θυμάσαι ότι στο κενό αυτό μεταξύ πρόθεσης και δράσης, έχεις πάντα επιλογές!